Powództwa te są rozpoznawane przez sąd - w okręgu, którego prowadzi się egzekucję - w drodze procesu. Ważne jest to, że w pozwie należy przytoczyć wszystkie zarzuty pod rygorem utraty możności powoływania się na nie w dalszym postępowaniu. Na wniosek powoda sąd może zawiesić prowadzoną egzekucję do czasu rozpoznania powództwa.

Powództwa przeciwegzekucyjne dzielimy na dwie grupy:

• powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności albo jego ograniczenie (powództwo opozycyjne)
• powództwo o zwolnienie od egzekucji (powództwo ekscydencyjne lub interwencyjne)

Zobacz: Jak negocjacjować z dłużnikiem? Spolaryzowanie dłużników

Powództwo opozycyjne

Powództwo to przysługuje wyłącznie dłużnikowi (oraz jego małżonkowi) i jest środkiem obrony merytorycznej przed prowadzoną egzekucją. Powództwo można złożyć przed wszczęciem egzekucji lub w jej trakcie.

Powództwo opozycyjne można złożyć, jeżeli:

• dłużnik przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. Do powyższej sytuacji może dojść, kiedy przykładowo wierzyciel na podstawie tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przeciwko spadkobiercy kieruje egzekucję przeciwko niemu jako dłużnikowi. Ten spadkobierca twierdzi zaś, że nie odpowiada za długi spadkodawcy, gdyż spadek odrzucił;

• po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane. Do zdarzeń tego typu zalicza się najczęściej takie sytuacje jak: zapłata długu przed wszczęciem egzekucji, przedawnienie należności, zwolnienie z długu, potrącenie, przejęcie długu itp.;