Powyżej przedstawiona została modelowa sytuacja. Co do zasady w obrocie gospodarczym występują umowy wzajemne, czyli takie, w których każda ze stron jest jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem, i dlatego każda ze stron jest zarówno obowiązana do spełnienia swojego świadczenia, jak i uprawniona do żądania swojej wierzytelności.

Wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika zachowania się zgodnego z treścią zobowiązania (umowy). W momencie kiedy dłużnik jest określony, a świadczenie ściśle oznaczone to wierzytelność przybiera formę roszczenia. Kiedy dłużnik nie wykonuje zobowiązania mimo nadejścia terminu spełnienia świadczenia, wierzyciel może dochodzić swojego roszczenia przed sądem a później przymusowego wykonania w drodze egzekucji komorniczej.

Polecamy serwis Umowy

Świadczenie niemożliwe

Istotne także jest, aby świadczenie stanowiące przedmiot umowy było w ogóle możliwe do spełnienia. W sytuacji, gdy świadczenie było niemożliwe do spełnienia od samego początku uznaje się, że zobowiązanie w ogóle nie powstaje.
Kiedy dopiero po powstaniu zobowiązania okaże się, że świadczenie nie jest możliwe do spełnienia, zobowiązanie nadal jest ważne. W zależności od przyczyny powstania niemożliwości świadczenia, dłużnik będzie obowiązany do zapłaty odszkodowania w miejsce świadczenia lub z obowiązku tego zostanie zwolniony.

Porównaj: Masz do spłacenia dług? Sprawdź czy już się nie przedawnił

Dłużnik nie będzie ponosić odpowiedzialności tylko wtedy, gdy niemożność świadczenia powstała na skutek okoliczności, za które nie ponosi od odpowiedzialności – wówczas jego zobowiązanie wygaśnie. W przypadku jednak, gdy przyczyna niemożliwości świadczenia powstała na skutek okoliczność za które dłużnik ponosi odpowiedzialność – dłużnik będzie w dalszym ciągu zobowiązany do zapłaty odszkodowania w miejsce świadczenia niemożliwego.